The Warp and Weft of Memory



An exhibition and online presentation by Renée Turner

“There are stains. What are we to do with them? Her sweat has turned brown with time and its acid has etched itself into her white cotton shirts and the lining of dresses. Skin oil has darkened the fingers of leather gloves, and her idiosyncratic walk has shaped the heels of her shoes. Her clothes have been recording devices.” – excerpt from The Warp and Weft of Memory, 2018.

In her latest multi-faceted work, Renée Turner explores the contents of Gisèle d’Ailly van Waterschoot van der Gracht’s closet. Although Gisèle passed away in 2013 at the age of one hundred, the traces of her figure can still be sensed through the shape and wear of her clothes. Spanning decades, the range of garments illustrates her fascination with travel, textiles, and design. There are Greek woollen vests, a Chinese silk jacket and several dresses fashioned by the renowned Dutch designer Dick Holthaus. All were meticulously itemized in Gisèle’s own wardrobe inventories. As Turner notes, “Gisèle was a taxonomist of her own life.”

[Read more…]

On the symposium Diasporic Objects

On conflicted (migration) heritage

By Hanne Buckinx

In research for our future exhibition on conflicted (migration) heritage, the team of Castrum Peregrini attended the Symposium Diasporic Objects at the Research Center for Material Culture in Leiden. The symposium depicts the important role of diasporic objects in connecting, groups and individuals today.

[Read more…]

Guided tour by Charlott Markus

Reflection on the construction of the self after the guided tour by Charlott Markus, curator and artist Some Things Hidden

By José Hopkins

This past March 4th, Charlott Markus guided us through the exhibition “Some Things Hidden”, a collaborative effort between Framer Framed and Castrum Peregrini. This project was composed by two exhibitions or two chapters of the same story – the year program called “The Female Perspectives” curated by Nina Folkersma.

[Read more…]

The Female Perspective

Highlights of The Female Perspective Programme 2017/2018

‘The Female Perspective is not so much about the question of what the female perspective is, but rather about what we can learn when we listen to women’s stories.’

Castrum Peregrini proudly presents the one-off magazine The Female Perspective. The magazine is published on the occasion of The Female Perspective programme 2017/2018, curated by Nina Folkersma, as part of the cultural activities programme Memory Machine by Castrum Peregrini. The magazine is edited in collaboration with Mister Motley.

The focal point of The Female Perspective programme was Castum Peregrini’s founder Gisèle van Waterschoot van der Gracht, as patron, artist and woman. Gisèle’s story continues to be a source of inspiration for artists, writers and intellectuals today. In 2017/2018, the cultural activities of Castrum Peregrini zoomed in on the ‘womanhood’ of Gisèle and her role and position as a woman in a group of male friends, in relation to currents issues around female identity, feminism and gender. What was, and what is, the significance of women in resistance movements? What can we learn from feminist theory when thinking about cultural diversity and inclusiveness? How can we bend the existing frameworks of female identity and gender?

The Female Perspective consisted of a series of exhibitions, performances, artist talks and lectures. Participating artists and contributors included Mieke Bal, Alexis Blake, Katerina Gregos, Lynn Hershman Leeson, Annet Mooij, Wendelien van Oldenborgh, Renée Turner and many more.


The magazine contains material that reflects The Female Perspective’s activities over the year 2017 and 2018. There are contributions from almost exclusively female artists, thinkers, writers and academics. These contributions include, amongst others, essays by Adeola Enigbokan, Marjan Schwegman and Christel Vesters; interviews with Mieke Bal and Katerina Gregos; and artists contributions by Patricia Kaersenhout, Ronit Porat and Pieter Paul Pothoven.

The magazine also contains an exhibition guide to Some Things Hidden, an exhibition in two parts that took place in Castrum Peregrini from 18 to 26 November 2017 and has its second chapter in Framer Framed from 19 January to 11 March 2018. The Some Things Hidden part of the magazine is focused on the exhibition concept and the participating artists, with texts based on interviews by Lietje Bauwens. The artists in Some Things Hidden are: Hélène Amouzou, Alexis Blake, Sara Blokland, Lynn Hershman Leeson, Zhana Ivanova, Bertien van Manen, Charlott Markus, Shana Moulton, Femmy Otten, Marijn Ottenhof, Cauleen Smith and Batia Suter.

The magazine is available from 18th January 2018 at Castrum Peregrini and at Framer Framed during the exhibition Some Things Hidden.

NIETS IS OOIT AF – over herinneringsculturen


“Mijn babykleertjes werden gemaakt van de aan elkaar genaaide stukjes boeklinnen.”

Verslag van de tentoonstelling & het programma over Indische herinneringsculturen

Zondag 24 september 2017, 16 uur

Met: Merapi Obermayer, Esther Captain, Edy Seriese, Het Geluid Maastricht en Erik Somers

[Read more…]

2017: The Female Perspective

Starting point of the 2017 programme is the artist and founder of Castrum Peregrini, Gisèle van Waterschoot van der Gracht (1912 – 2013). The life of Gisèle proves time and again to be a source of inspiration for artists, writers and intellectuals. Nevertheless, her female sex and more generally the female identity and sexuality have not been a theme in Castrum Peregrini’s programme before. The Female Perspective zooms in on the ‘womanhood’ of Gisèle and the social and cultural meanings of female identity, sexuality, feminism and gender, both in relation to the historical context and to current events.

All events of this programme are shown in the general events agenda.


SYNCHRONICLE by Carina Erdmann


by Carina Erdmann

28 – 30 September 2017

Photos from the exhibition opening and the artist talk with Daniel Vorthuys and ‘objects also die’ by Jacob Eriksen

[Read more…]

Artist Weekend: Women and Resistance

Artist Weekend: Women and Resistance

Remembering is repetition. Remembering is the only confusion. Do you understand?

by Amber Coomans

5 – 7 May 2017

As a heritage student, something I learned on the first day was that history is constructed. Heritage is a label that people stick onto something they find important. This Artist Weekend is about that very aspect of history: how come when we google the word resistance (verzet in Dutch), only one woman pops up in Google Images?

From Friday May 5th until Sunday May 7th I attended Castrum Peregrini’s first Artist Weekend: Women and Resistance, a weekend full of artist talks, debates, presentations and film screenings. The weekend is part of a yearlong program titled The Female Perspective, which focuses on questions of female identity, feminism and gender, both in relation to the historical context of Castrum Peregrini and its founder Gisèle van Waterschoot van der Gracht. I watched this weekend, obviously, through my own eyes: a young heritage student with many questions about history, heritage and also about Gisèle’s own affinity with the female identity which was broadly debated this weekend.

The weekend opens with an introduction by curator Nina Folkersma, in which she explains more about the Female Perspective in relation to Castrum Peregrini: the house of female artist Gisèle, where she worked and lived, is the perfect place for such an event. Castrum Peregrini not only wants to preserve the material heritage of her studio and living space, but also the immaterial heritage of friendship, respect, culture and art. In WWII, Castrum Pererini served as a hiding place where spiritual and artistic freedom was the greatest survival tool.

This freedom also plays a central role in the film by Lynn Herschman that follows Folkersma’s introduction. It is about the relationship between the feminist art movement and the anti-war movement in the 1970s. The film has an impressive beginning: visitors of the Whitney Museum in New York are asked to name three female artists. They can only think of Frida Kahlo. The movie continues and a long impressive list of female artists comes along. Artists such as Judy Chicago, Nancy Spero, Howardena Pindell and Judith Baca, names I have never heard of; names that young artist and art student Janine Antoni has never heard of and names that – in literature – seem unfindable in the libraries of America. The three words that describe the feminist art movement are still relevant today: Women Art Revolution.


Bianca Stigter, Marjan Schwegman and Pieter Paul Pothoven present their work on the 6th of May. Bianca Stigter is former editor of the Dutch national newspaper NRC Handelsblad and one of the foremost cultural critics and historical writers in the Netherlands. Later this year, she will release the revised and richly illustrated edition ‘Atlas van een bezette stad’ (Atlas of an Occupied City). Stigter presents an impressive list of female resistance fighters like Frieda Belinfante, Rosa Boekdrukker, Marie Tellegen and Gesina van der Meulen. She also shows that many of these female heroes were related to each other, and part of the Amsterdam elite. Next is Marjan Schwegman, professor in Politics and Culture at the faculty of Humanities at Utrecht University. From 2007 to 2016 she was the managing director of NIOD (Institute for War, Holocaust and Genocide Studies). In her presentation she explains how the women Stigter talked about, became invisible. These women became partially invisible because historians often defined resistance on the basis of hard, ‘masculine’ characteristics. In the work of Loe de Jong, women are virtually absent because, as a typical man of his time, he does not include how the people in hiding were taken care of.

The role of women, who appear in the Dutch history of the resistance, is mostly described as supporting in the form of a courier. The role as courier became the focusing-point, though at the same time, Jacoba van Tongeren for instance, was not only a courier but also had a leading role in the famous group 2000.

Schwegman is interested in the dilemma of using violence, especially because religion was very important in people’s lives at the time.

Multimedia artist Pieter Paul Pothoven researches Amsterdam based socialist resistance groups, like RARA and CS6 before, during and after the war, in which both men and women played active roles. He is also interested in the dilemma of using violence: how can this history be presented without falling into nostalgia and glorification of violence? He states that it all depends on your view on life: are you already seeing violence all around you? And what does the term violence mean? Some people see the exclusion of refugees as violent.

In the round table discussion afterwards, Pothoven states that the mainstream historiography is very patriarchal. He tries to put himself in the role of a young girl: what history books could I read in which I recognize myself? A member of the audience asks what it means that Pothoven, again as a man, is writing down this history of women. But why should men always account for this? Asks Schwegman: “I have written about men and I have never had this question.”


The third and last day of talks has a very different feeling than the day before: more personal and vulnerable, and this is mainly because the speakers tend to put themselves into the position of someone else. What the speakers have in common is their struggle with the theme “truth”.

Aya Johanna Daniëlle Dürst Britt holds an MFA from Leiden Unicersity in Islamic studies. She is an editor of the online, which publishes articles in Dutch and English about art, culture and society in relation to Islam. In Leiden she studied the life and work of Hasrad Inayat Khan, the founder of the Universal Sufism, and father of Noor Inayat Khan: resistance fighter and first female radio operator to be sent from Britain into occupied France to aid the French Resistance. Apart from an impressive ancestry, with royals and a long line of mystics and musicians, she also grew up hearing Dutch, as her father’s organisation would develop into the universal Sufi Movement in the West. It has a significant branch in the Netherlands, especially in the city of The Hague. Noor Inayat Khan built up a resistance group, but was betrayed by a jealous woman. This lead to her being imprisoned for several years, and eventually, a death sentence. Her last word, before her execution, was: ‘Liberté!’. This could be interpreted in the spiritual sense she grew up with: spiritual freedom. Britt asks herself the question: “What would I do? I am like her, I love music, art, and mysticism. Would I sacrifice myself?”

Ronit Porat works with photographic materials and combines them with biographical texts and materials from archives. She was born in a Kibbutz in the north of Israel, where history played an essential role in the formation of both personal and national narratives. When she finds a story that touches her in a way, she adds a layer of imagination and very often an autobiographical layer. She states that she is not very interested in the “truth”, because there is no such thing as truth. She really enjoys spending time in archives but finds it difficult to get access. Later in the round table discussion an audience member presses the fact that archives are constructed, and that fiction and history cannot be separated.

Annet Mooij, researcher and writer working on a biography of Gisèle recognizes this. Histories are stories, filled with affection and emotions. This makes writing the life story of Gisèle so very difficult. “My task is to add some meaning, logic or even a question mark to the stories. The story behind the story is impossible to find.”

Of course the weekend is about the Female Perspective, but Gisèle herself really struggled with the term femininity. In the period of her resistance in the war, she was responsible for the money, in that way she wasn’t ‘female’ at all! Later, one of the hiders accused her of being too masculine: “You made use of my male part, now you accuse me of being too masculine!?” In a letter to her husband, mayor Arnold d’Ailly, she even writes that she hates being a woman. Besides, Gisèle never focused on herself as a ‘female artist’. In that perspective it’s even more interesting that a weekend like this is, which is focussing exactly on the female aspect of artists and resistance fighters, is being organised in her former studio. What would she think of that?


Remembering is the only repetition. Remembering is the only confusion. No matter how complicated anything is, if it is not mixed up with remembering, there is no confusion. (Insistence, Andrea Greyer)

This quote of the screened movie sums up this artist weekend for me. I ended up having more questions after the weekend than I had before. What is resistance? What does female resistance mean? What is truth?

Reasonable Doubt – Mieke Bal


Reasonable Doubt by Mieke BalReasonable Doubt_Mieke Bal 18 maart 2017 Photo by Przemo Wojciechowski

Opening Saturday March, 18th at 17 hrs

Reasonable Doubt (2016), the latest film project by cultural theorist and critic Mieke Bal, is an experiment to audio-visualise ‘thought’. Mixing docu-drama with theoretical fiction, the project stages scenes from the lives of philosopher René Descartes (1596-1650) and the Swedish Queen Kristina (1626-1689).

Reasonable Doubt is on show till 13 April 2017, open Tuesday till Friday 12 – 18 hrs.

Thursday 13 april, exhibition is closed at 15:30 hrs

Artist Talk: Mieke Bal on Reasonable Doubt 

On March 30, Mieke Bal will talk about ‘thinking in film’: an experiment to audio-visualise thought. In accordance with her concept of ‘thinking as a social process’, this talk will not be like lecturing ‘at’ people, but sharing the excitement of discovering how things work.  RSVP

read here the review by Jeroen Lutters published in MetropolisM: “Hommage aan Mieke Bal”



About Memory Machine

Memory Machine is the contemporary cultural programme of Castrum Peregrini. It includes exhibitions, lectures, debates, performances & publications on cultural memory & identity. The programme is realised together with many partners from Amsterdam and abroad. It explores how memory works, private memory and collective memory, and how the two are interrelated. How does memory shape and constitute our culture and our identity? What mechanisms are there to construct and deconstruct, use and abuse collective memory and identity?

mm_about-1The history of Castrum Peregrini as a hiding place during World War II and it’s reality since were defined by freedom, friendship and culture. Back then it was a safe house for youngsters that found shelter in a group of friends, constructing a shield of poetry and art that protected them. Gisèle, who organised the shelter and founded Castrum Peregrini, was herself an artist. The house of Castrum Peregrini is her visual diary. To the current generation taking care of this place it is obvious that the war in Europe may be over but that culture and the human must nonetheless be defended. That is why Castrum Peregrini sees memory not as static and dead, but as a living and volatile matter that needs constant exploration.

mm_about-2The Memory Machine is fuelled by the discussions and outcomes of Intellectual Playground, the think tank of Castrum Peregrini.

The Memory Machine programme is made possible with the generous support of Mondrian Fund, Amsterdams and Fonds voor de Kunst, e.a.


Please find here an overview of activities since 2011.



Het Kunsttarot – De kaarten van Gisèle is zowel spel als archief, zowel instrument als portret. Het is een innovatieve vorm van erfgoed documentatie en een persoonlijke puzzel die steeds opnieuw kan worden gelegd. Het Kunsttarot – De kaarten van Gisèle verschijnt in een beperkte oplage en is te koop voor € 16,95 per stuk en te bestellen met een email naar

< Back to all Memory Machine publications

Things to Remember (Page Not Found)

trPrice € 9,-

The exhibition Things to Remember (Page Not Found) took place in March 2016 in Castrum Peregrini. It questioned how digital media, endless storage space and new ways of communicating shape the way we capture, share and retrieve our personal memories. This publication serves as a reminder of the exhibition while also sharing some of the outcomes of the public programme, including thoughts about the value of forgetting and the dissident power of melancholia.  With contributions by Bas Groes and Sands-Murry Wassink, interviews with artist Amie Dicke and filmmaker Antoine Viviani. The designer of the publication is Dayna Casey, the curator was Radna Rumping.trpnf2

Kunsttarot – De Kaarten van Gisèle

Het kunstenaarscollectief DE PARASIET  maakte een selectie uit de vele objecten uit het atelier van Gisèle (1912-2013) en schreven er telkens een korte tekst bij die tezamen een serie serieuze, wonderlijke, wijze en ludieke levenslessen vormen in hun nieuwste KUNSTTAROT – De Kaarten van Gisèle die nu i.s.m. Castrum Peregrini wordt gepubliceerd.

Bestel dit bijzondere Kunsttarot nu via – De Kaarten van Gisèle € 16,95 excl. porto kosten

Het Kunsttarot – De Kaarten van Gisèle wordt in een beperkte oplage geproduceerd.

Het Kunsttarot – De Kaarten van Gisèle in de media:


Home and Belonging

Round Table Conversation
Home and Belonging

Tuesday 28 February 2017, 20.00 hrs

Havaintokuva_PulkkinenWhile the ongoing war in Syria has caused millions of people to be displaced rendering them homeless, questions of identity and home have become acutely topical. Castrum Peregrini and the Finnish Cultural Institute for the Benelux are organizing a discussion event on the topic of “Home and Belonging”, investigating mobility of people and belongings.

Anssi Pulkkinen will open the discussion by presenting his new art work Street View (Reassembled), see picture. Pulkkinen, born 1982, is a visual artist living and working in Helsinki. Umayya Abu-Hanna an Amsterdam-based journalist and writer with palestinian roots, , Annukka Vähäsöyrinki is the Head of Programme at the Finnish Cultural Institute for the Benelux, and is currently producing the Mobile Home(less) project. She will discuss the process of the formation of value anMobile Homelessd function, but also the utopias and realities of human migration.Rana (A.J) Noman, Yemen, writer, social researcher. Rana is also represented in the exhibition Emerging hiStories with an object and a story.  Moderation: Özkan Gölpinar publicist and a member of the Dutch Cultural Council and co-curator of the exhibition Emerging hiStories.

Read more here.

Art As Resistance, #1

Art as Resistance, #1

Saturday 4 February, 11 – 17 hrs

Framer Framed, Humanity in Action and Castrum Peregrini are joining forces for a three part symposium series Art as Resistance. Our first edition starts with a key note lecture by artist & urbanist Dr. Adeola Enigbokan. Her manifesto:


In the wake of recent world events, art should help us to modify the groups or classes into which we organize ourselves. Art could also help us transform our thinking around where, and to whom, we belong. Art should create experiences that challenge us, forcing us to ask:

who are our “natural” companions?
who is our “true” family?
where do our obligations lie?
what are the stories we insist on telling ourselves about our “family,” our “nation,” and how can we leave these stories behind and tell new stories?

Art should constantly form and re-form us into associations along affinities we could not have imagined on our own.

After the keynote speech by Adeola Enigbokan after the lunch three interactive parallel workshops given by Maria Guggenbichler, Charl Landvreugd and Patricia Kaersenhout.


Patricia Kaersenhout

Patricia Kaersenhout

11.00-11.30 Doors open, coffee/tea and registration workshops
11.30-11.35 Welcome
11.35-12.20 Keynote by Adeola Enigbokan

12.20-13.00 Discussion/Q & A
13.00-14.00 Lunch
14.00-16.00 Parallel Workshops
16.00-16.20 Plenary wrap up
16.20-17.00 Drinks

See our Facebook Event for more information. Please make sure to book your Ticket(s) now.

Home and Belonging

Roundtable Discussion
Home and Belonging

28 February 2017, 20.00 hrs

Mathhew Wiebe Unsplash photo-1423958290593-a8eff6d8e583While the ongoing war in Syria has caused millions of people to be displaced rendering them homeless, questions of identity and home have become acutely topical. Castrum Peregrini and the Finnish Cultural Institute for the Benelux are organizing a discussion event on the topic of “Home and Belonging”, investigating mobility of people and belongings. The panel of speakers will discuss the process of the formation of value and function, but also the utopias and realities of human migration.

Havaintokuva_PulkkinenThe discussion event is part of the Finnish Cultural Institute’s artistic project Mobile Home(less). The institute has commissioned a new artwork, Street View (Reassembled), from Finnish sculptor Anssi Pulkkinen.  The art work is dealing with present day homelessness, and takes as its starting point ruins of a destroyed Syrian home, to create an installation that brings a caravan-like, mobile, temporary street view into an urban European city space. The work brings homelessness from behind news images into our everyday reality. The artist will be present at the event.

Castrum Peregrini’s exhibition Emerging [Hi]-Stories also looks at the symbolic value of material and objects as they move from one place to another. The exhibition (open 27.1.-10.3, Tue-Fri, 12-18 hrs) shows objects chosen of refugees to take with them on their journey and the stories they tell.



Umayya Abu-Hanna is an Amsterdam-based journalist and writer. Originally from Palestine, Abu-Hanna spent many years living and working in Finland prior to her re-location to the Netherlands. She has worked at the Finnish Broadcasting Company, Yle, as a columnist for the Finnish daily Helsingin Sanomat, as a multi-cultural expert at the for the Finnish National Gallery and a board member of the Finnish Central Art Council. At the moment she works as an adviser in Pakhuis de Zwijger, a cultural organisation in Amsterdam.

Özkan Gölpinar is publicist and a member of the Dutch Cultural Council. The Cultural council is the legal advisory organ of the Dutch government on the arts, culture and media. He was attached to the Leiden University Center for the Arts in Society on the research program Contemporary Art Beyond Boundaries. As program maker he was attached to the Mondriaan Foundation and the Foundation for The Arts, Design and Architecture (BKVB).  He has 20 years’ experience as reporter with:  Volkskrant, Trouw etc. Gölpinar has written several books, essays, theatre plays, and documentaries.

Aleksi Malmberg is the director of the Finnish Cultural Institute for the Benelux. Amongst other things, he has worked as the programme manager for the Helsinki Festival, the largest cross-disciplinary art festival in the Nordic countries, the managing director for publishing house Tactus, as well as the executive director for Our Festival. The common thread of his manifold professional history has been the relationship of influence between art and society, and he has, for example, edited the history of Kulttuuritalo, a concert venue in Helsinki that has functioned at the collision point of politics and culture.



Castrum Peregrini, ‘the fortress of the pilgrim’, is the nom de guerre of a WWII safehouse in the city centre of Amsterdam. Driven by her beliefs of art and friendship artist Gisèle van Waterschoot van der Gracht (1912 – 2013) helped young intellectuals and artists survive the war by offering them refuge in her house. Many parts of this canal house remain unchanged, making its history palpable. The human values of the House of Gisèle have grown and deepened in post-war years. On this background, Castrum Peregrini has developed into a lively house which organizes debates, publications and exhibitions.

The Finnish Cultural Institute for the Benelux is an independent, non-profit cultural organisation located in Brussels. As part of the network of Finnish Cultural and Academic Institutes abroad, it serves as a liaison between stakeholders in the field of culture from Finland and the Benelux countries. The Institute is an expert organisation which offers artists and organisations opportunities to create discussion, new projects and new possibilities of collaboration.

Conflicting Memories: Ukraine

 Round Table Conversation

Conflicting Memories: Ukraine
A political crisis from a cultural perspective, part 2

16 February 2016, 20.00 hrs12-debat by Pip Erken

Language: English
Price: 7,50 euro, reduced fee 5 euro

A collaboration between Castrum Peregrini and the European Cultural Foundation


Participants: Ivan Krastev, Centre for Liberal Strategies, Sofia, Vasyl Cherepanyn, Visua10-debat by Pip Erkenl Culture Research Centre, Kyiv and 2015 laureate of the ECF Princess Margriet Award and Fleur de Weerd, journalist and former correspondent in Ukraine.

The participants will each give a short contribution on their view of the current conflict from the perspective of collective memory, followed by a panel discussion including the public moderated by Katherine Watson, director ECF.

The conflict in Ukraine is often seen in a global perspective: geopolitical spheres seem to compete again, often with reference to cold war rhetoric.
On the ground the conflict has another dimension: clashing collective memories resulting in seemingly different cultural identities. Panellists will try to deconstruct cultural reference points that form the basis of the conflict and talk about what would be needed to construct new, inclusive narratives.

The evening follows up a similar discussion one-and-a-half years ago, when the images of the Maidan clashes where still fresh in mind. What has happened since, what is the perspective for Ukrainian identity internally and internationally at the moment?

On the participants:

Ivan Krastev is the Chairman of the Centre for Liberal Strategies in Sofia, and permanent fellow at the IWM Institute of Human Sciences in Vienna. He is a founding board member of the European Council on Foreign Relations, e.a. He was ranked in the 2008 Top 100 Public Intellectuals Foreign Policy/Prospect List. Since 2004, he has been the executive director of the International Commission on the Balkans chaired by the former Italian Prime Minister Giuliano Amato.

Vasyl Cherepanyn is director of the Visual Culture Research Center (Kiev), works as a senior lecturer at the Cultural Studies Department of the National University of Kyiv-Mohyla Academy, and is an editor of Political Critique magazine. Cherepanyn holds a Ph.D. in philosophy (specialisation – aesthetics). He has also worked as a guest lecturer at the Institute for Advanced Studies of the Political Critique in Warsaw, Poland and the Krupp Wissenschaftskolleg Greifswald of the Greifswald University, Germany.

Fleur de Weerd is a historian, and independent journalist, who has written extensively about Germany and the former Soviet Union for various newspapers in the Netherlands and Belgium. She was the official correspondent for Dutch daily Trouw in Ukraine during the Euro-Cup Soccer championship and has visited the country often in 2014. Her book Het land dat maar niet wil lukken was awarded the prestigious Bob den Uyl-prijs for best literary travelogue. It recounts various diverse and complex (hi)stories of Ukraine and its inhabitants.

see also at the European Cultural Foundation

share our invitation: Conflicting_Memories_Ukraine_ECF and CP_16Feb2017


Workshop Dirt, Punk, Trash UvA


Dirt, Punk, Trash

Thursday 1 December 2016, 14 hrs

‘Dirt, Punk, Trash’ is a workshop where art/cultural theoreticians and practitioners theorize the notions — which are now often employed interchangeably — in two ways. They discuss concrete punk-, dirt- and trash-focused cultural practices and objects; and they map and unravel conceptual interrelations between the notions. Speakers are dirt/punk/trash experts Gluklya (Factory of Found Clothes, St. Petersburg / A’dam), Caleb Kelly (University of New South Wales), Natalia Samutina (Higher School of Economics, Moscow), Yngvar Steinholt (Tromso University). punk-dirt-trash-worksop-dec-2016

The workshop is introduced and moderated by the members of the VIDI Sublime Imperfections team Fabienne Rachmadiev, Jakko Kemper, and Ellen Rutten (all UvA). Click here for more information and abstracts Guests are welcome; for questions, registration and more information please contact Omar Elgendy

Le musée imaginaire by Jean-Hubert Martin


Le musée imaginaire

by Jean-Hubert Martin 

25 November, 08:30 – 10 uur

  • this lecture is sold out

amsterdam-art-weekendDeze lezing is georganiseerd door Frans Hals Museum | De Hallen Haarlem, Oude Kerk, Museum van Loon en Castrum Peregrini in samenwerking met Amsterdam Art. Het ’transhistorische’ – het verbinden van heden en verleden – is voor elk van deze instellingen is een belangrijk onderwerp. Ze beogen erfgoed te verbinden aan hedendaagse kunst en sociale kwesties, bevragen traditionele kunsthistorische categorisering en ontwikkelen nieuwe inzichten hoe (kunst)objecten betekenis krijgen los van hun oorspronkelijke context.

Jean-Hubert Martin geeft tijdens het Amsterdam Art Weekend 2016 een lezing over ‘transhistorical curating’ in de Oude Kerk. Martin is een van ‘s werelds meest toonaangevende curatoren. In zijn loopbaan als onder meer directeur van Museum Kunstpalast in Düsseldorf en curator van de legendarische tentoonstelling ‘Magiciens de la Terre’ (1989) heeft hij bijgedragen aan de verbreding van het begrip hedendaagse kunst.

Tijdens ‘On Transhistorical Curating’ zal Martin zijn transculturele en transhistorisch tentoonstellingspraktijk toelichten, met de nadruk op zijn meest recente tentoonstelling, Carambolages (2 maart tot 4 juli 2016, Grand Palais, Parijs).

location and tickets at: Oude Kerk. €10 (incl. koffie & croissant)  Vrije entree met Museumkaart, ICOM card, stadspas, I Amsterdam Card
Beperkt aantal plaatsen – this lecture is sold out!

Imagine IC & Castrum Peregrini N8 2016

Museumnacht 2016

Roti Rollen & Bitterballen

5 November, 19-02 uur

Grootse dromen, geringe kansen. Castrum Peregrini en Imagine IC kijken dit jaar tijdens de Museumnacht samen naar overeenkomsten tussen onderduikers in WOII en jonge migranten net in Nederland aangekomen. Hoewel er driekwart eeuw tussen zit, vertellen de paralellen een universeel verhaal over de mensheid, niet tijdsgebonden en vrij van culturele en etnische verschillen. ‘Selfies as Footprints’ en ‘Remnants of a lost world’. Leer van het verleden en neem het mee voor nu.


Ook de bar is zat 5 nov. een hotline van Amsterdam Zuidoost waar Imagine IC is gevestigd naar de Herengracht in het centrum; met Roti Rollen & Bitterballen, Wodka/Red Bull, Hernandez & Gin Tonic.

Met live optredens van de band ‘Burning Down the House’

Kaarten en meer info via

Film ‘Herengracht 401’

Herengracht 401A film by Janina Pigaht
Première Saturday 24 September, extra screening on Thursday 29 September at Nederlands Film Festival 2016 Utrecht

Screenings at Castrum Peregrini, Amsterdam City Archive, Amsterdam Museum, Framer Framed and other partners

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was het statige grachtenpand aan de Herengracht 401 een onderduikadres. Na de oorlog vormden de onderduikjaren de basis voor een hechte leefgemeenschap, die door de bewoners Castrum Peregrini werd gedoopt. 2013 is de oprichtster en patrones, Gisèle d’Ailly van Waterschoot van der Gracht, overleden. Nu is het de taak van de huidige bewoners -Michaël, Frans en Lars- om het huis een nieuwe bestemming te geven. Terwijl zij opruimen en verbouwen om het huis open te kunnen stellen voor publiek, begint regisseur Janina Pigaht te graven in het verleden. Ze wil het verhaal van het huis vastleggen. Maar is er eigenlijk wel een eenduidig verhaal te vertellen?


Herengracht 401 from eenvandejongens on Vimeo.

ENDS MEET – Marijn Bax


Marijn Bax: Ends Meet.

Unseen beeld Marijn Bax

Friday 16 September, 16 hrs by Stijn Huijts, artistic director Bonnefanten Museum Maastricht
16 – 25 September 2016
Open daily 12 – 18 hrs
Ends Meet is part of unseen photo festival 
Lecture: Thursday 22 September, 20 hrs ‘RUIMTE, bron voor GELIJKTIJDIGHEID’ by Fons Elders, philosopher

For Ends Meet, Marijn Bax has investigated the archive and studio of the artist Gisèle van Waterschoot van de Gracht. Gisèle’s note “Where is the frontier of like and love?” formed the basis for her new work which will be exhibited by Castrum Peregrini in Gisèle’s former studio.

Marijn Bax’ work and aspiration is driven by a deep interest in the human psyche and how humans relate to their physical and mental environment. Based on personal stories she addresses universal themes and creates opportunities to question our own behaviour and how our perception is continuously influenced.

Photography is her stepping stone towards a variety of media and materials such as video, audio, writing, 3D installations and public opinion, to reflect upon this invisible and complex matter.

Marijn Bax (1981) graduate from the Academy of Art and Graphics – Sint Joost, Breda, NL. Site-specific installations based on historical stories are her main focus. In  2015 she received the Talent Development Grant from the Mondriaan Fund for emerging artists.

On Saturday 17, Sunday 18 and Sunday 25 september, between 14 – 17 hrs the artist will be present in a ‘dialogue with the audience without words’. For additional programme see our Facebook page.

Exhibition Marijn Bax

Unseen beeld Marijn BaxWhere is the frontier of LIKE and LOVE?

16-30 September 2016
Open 12 – 18 uur, vrij toegang
part of Unseen Photo Fair

The work of Marijn Bax is often site-specific. Her new work Ends Meet is the second work she presents at Castrum Peregrini. For this work she did an investigation into the archive of Gisèle van Waterschoot van der Gracht, focussed on the question found on one of her own notes: Where is the frontier of LIKE and LOVE?.

Memory Machine Magazine

Zaterdag 1 november verscheen het magazine Memory Machine, 56 pagina’s vol artikelen over onze identiteit en het cultureel geheugen. Uitgever Castrum Peregrini vroeg zanger/schrijver Rick de Leeuw vijf bekende Nederlanders te interviewen over welke plek bepalend is geweest voor hun identiteit. En er is een verrassende kijk op iconische fotobeelden die ons collectief gedachtengoed bepaald hebben. Het blad verschijnt als éénmalige bijlage van Het Parool.

Het magazine is onderdeel van het langlopende programma Memory Machine. We are what we remember, georganiseerd door Castrum Peregrini, centrum voor denken, debat en cultuur, samen met een aantal partnerinstellingen. Ons cultureel geheugen en de relatie die dat heeft met wie wij zijn, staat centraal in dit programma vol tentoonstellingen, debat, toneel, documentaires, radio en publicaties.

Je bent wat je je herinnert: identiteit hangt  nauw samen met wat zich in ons geheugen heeft genesteld. De politieke turbulentie van vandaag is onlosmakelijk verbonden aan vragen rondom onze identiteit en onze collectieve waardes: van de Oekraïne, Syrië, Noord-Irak  tot aan Zwarte Piet en de verlokking van het jihadisme bij jongeren. Bij wie ben je thuis, waar voel je je veilig?

Het tijdschrift Memory Machine zoomt in op ons vermogen om te herinneren, maar ook om te vergeten. Verslaggevers gaan op zoek naar de vraag: Wat is er leuk aan een reünie? Hoe maken politici slim gebruik van onze trots over collectieve waardes en wat betekenen social media voor de identiteit van jongeren vandaag? Dichter Maria Barnas tot slot, tekent de stad zoals zij zich hem herinnert: een droomroute langs liefdes, eerste baantjes, Theo van Gogh en getroebleerde dichters.

Het nummer Memory Machine is los verkrijgbaar bij CASTRVM PEREGRINI, of als download hier.

< Back to all Memory Machine publications


Het magazine VREIHIJD wordt op 3 mei gepresenteerd tijdens de openingsavond van In Me, the Paradox of Liberty: Donderdag 3 mei, 20uur SMART Project Space.

VREIHIJD gaat over de verwarring rondom het begrip vrijheid. Met bijdragen van Zygmunt Bauman, Thomas von der Dunk, Hedy d’Ancona, Marietje Schaake, Machiel Keestra, Maartje Wortel, A.H.J. Dautzenberg, Rutger Claassen, Mahammad Enait, Mark Mieras, Joost Conijn, Petra Stienen e.a.

Een exemplaar is gratis verkijgbaar bij Castrum Peregrini, klik hier om in te zien!

< Back to all Memory Machine publications

Exhibition: Read my Lips!

Read my Lips!

The True Story Behind The Representation of the Death of Osama bin Laden

ronald-ophuis_the-following_cropArtists: Nedko Solakov, Enrique Marty, Harald de Bree, Shepard Fairey, Miguel Aguirre, Marc Bijl, Alejandro Quiroga, Johan Wahlstrom, Kepa Garraza, Mariana Najmanovich, Ronald Ophuis, Eugenio Merino, Antonio Cortés Rolón, Ben Dean, Jorge García, Jeanne Susplugas, Carlos T-Mori, Armando Mariño, Gabriel Escalante, Pedro Barbeito, Nicola Verlato, Prem Sarjo, Pedro Tyler
Curator: Paco Barragán
Vernissage donderdag 28 april, 17 uur
open t/m 9 juni
maandag t/m vrijdag 12-18 uur

The death of Osama bin Laden was announced on television on the night of Sunday, May 1, 2012 at 23:30 (ECT). President Barack Obama addressed the nation from the East Wing of the White House.
To date, we have not seen the “corpus delicti,” just an image of Obama and his team in the White House’s Situation Room staring off camera while the operation unfolds.
Kepa Garraza The Burial 3 (study) 2016 oil on canvas 70x100cm Courtesy the artistIs it important that Obama and the Government of the United States disclose images of bin Laden’s corpse? Is the President’s verbal description of the burial and death of bin Laden enough?
Read my Lips! The True Story Behind the Representation of the Death of Osama bin Laden is an international group show with an interdisciplinary approach that sets out to give answer to these questions by analyzing diverse visual texts, with different levels of iconicity, discursivity and credibility.
The exhibition as such is divided in three sections: 1) The Situation Room—The Reenactment of a Fiction, 2) The Abbottabad Compound—The Reconstruction of the Fiction, 3) Zero Dark Thirty—The Fiction of the Fiction.
How do we discern truth from fiction, reality from representation? Is credibility the sole dogma of faith in the 21st Century?

Read My Lips! in the Press 2016:

May, 6: ‘Daiquir’s met Osama Bin Laden’ by Jeanne Prisser in the Volkskrant

May, 12: ‘Souvenirs voor het hiernamaals’ by Roos van der Lint for De Groene Amsterdammer

July, 3: ‘Osama Bin Laden in de burcht van de pelgrim’ by Dan Dickhoff for Jegens & Tevens

e-flux about Read My Lips!


Living in Diversity


Monday 2 May 2016, 20 hrs
Location: Spui 25 , Amsterdam

Living in Diversity

A lecture by Kenan Malik


Over the past century, mass immigration has transformed European societies. Over the past year the migration crisis has threatened to tear the European Union apart. Both the mass migration of the past century and the migration crisis of today raise profound questions about what it means to be European and about what constitutes European values. They raise also profound questions about the relationship between difference and commonalities in a modern, liberal society. How is it possible, if at all, to make societies more inclusive, and accept different conceptions of the good, while also establishing a strong common moral framework? In this talk Kenan Malik asks what it means, both for social policy and individual action, to live in diversity.

The lecture will be followed by a panel discussion with representatives of Castrum Peregrini’s board of recommendation Avraham (Avrum) Burg, author and former Speaker of the Israeli Knesset and Marjan Schwegman, historian and former director NIOD, Institute for War, Holocaust and Genocide Studies.

The evening is organised on the occasion of the launch of the Gisèle House, where past and present courageous people of civil engagement in art and culture will be commemorated and that wants to contribute to a more inclusive society.

Location: Spui 25 , Amsterdam

entrance: € 8,50
students / reduced: € 5,-
jaarvrienden Castrum Peregrini: free entrance




SELECTED 2015Beeldmerk

2-16 October 2015

Vernissage Friday 2 October, 17hrs Open Tuesday – Sunday 14-18 hrs

Gerrit Rietveld Academie Awards. With: Juan De Porras-Isla & Wouter Paijmans (Fine Arts), Ticho Brouwers (Fine Arts), Mie Frederikke Fischer Christensen & Margaux Parillaud (VAV), Sophie Hardeman (Fashion), Laura Klinkenberg (Jewellery), Émilie Ferrat & François Girard-Meunier (Graphic Design), Marko Bakovic (designLAB),Baha Görkem Yalim (VAV (Audiovisual), Florian Mauersberger (VAV (Audiovisual), Celina Yavelow (Graphic Design).

klik hier  voor foto’s van de zondag SALON:

Silent Heroes, Invisible Networks


Silent Heroes,

Invisible Networks

13 October 2015, 20 hrs

With Marjan Schwegman (director NIOD), Nienke Venema (director St. Democratie en Media) and Avraham Burg (author, former speaker of the Knesset). Entree 7,50 euro; studenten 5 euro; jaarvrienden vrij – wees verzekerd van je plek, RSVP:

An evening about the role of helpers and rescuers during WWII. What is their representation today and could they be role models for an engaged civil society?  With a focus on brave people during WWII, how they can inspire us today and the necessary mind shift to support an engaged civil society. The way we remember collectively determines the way we identify ourselves today: we are what we remember. First the three panelists will open their conversation by each giving a statement from their own expertises: Marjan Schwegman will set out the historic context, Avraham Burg will focus on the political perspective and Nienke Venema will bring in the perspective of today’s civil society. The public will be invited to ask questions and enter the conversation.


a non-Western perspective on memory & identity

Dance and lecture

Memory and Identity:

a non-Western perspective

29 september 2015, 20 hrs

Een lezing van Gerard Mosterd en twee choreografieën van Jacques van Meel uitgevoerd door de dansers  Rahul Bhat (New Delhi) en Kofi Antonio (Accra / Ghana). Met aansluitend (Engels gesproken) gesprek tussen Gerard Mosterd, de dansers en het publiek. Entree 7,50 euro; studenten 5 euro; jaarvrienden vrij – wees verzekerd van je plek, RSVP:

beweging geheugen lichaam 29 sept2015

Gerard schrijft over zijn lezing: “Als mens en als kunstenaar is mijn identiteit sterk gevormd door mijn culturele erfenis. Als 2e generatie Indische immigrantenkind schep ik theatervoorstellingen die elke keer weer,  als een soort psychotherapeutisch proces pogen om nieuwe facetten omtrent mijn culturele identiteit (en die van lotgenoten) naar boven te brengen. Facetten betreffende het bestaan tussen twee verschillende culturele identiteiten, gepersonifieerd door mijn vaders en moeders geschiedenis en culturen. Daar ik hier fysiek en psychologisch het resultaat van ben en de twee werelden als onverenigbaar heb ervaren, ervaar ik het als mijn persoonlijke opdracht om beide werelden met elkaar te verbinden middels denken en het maken van fenomenologisch geconstrueerde voorstellingen. Met deze lezing wil ik het publiek inzicht geven in mijn drijfveren en methode om tot betekenisvol materiaal te komen waarin het geheugen en identiteit belangrijke factoren zijn”. Programma i.s.m. Roosendaal Danst.

stories from Aleppo – Issa Touma


Women We Have Not Lost Yet –

& other stories from Aleppo

Issa Touma

12 – 27 September 2015

DSCN2082 copy

Issa Touma

Open daily 11 – 18 hrs Woman We Have Not Lost Yet tells the stories of those who lived  through the crisis in Syria. On 26 April 2015, the radical Islamic opposition announced the ‘Great Attack’ on Aleppo. Young people from various ethnicities and religions, former participants of Art Camping, gathered in Le Pont gallery. In this artistic and intellectual safe haven, created by photographer and organiser Issa Touma, they could find comfort in each other. A co-operation between Paradox and Castrum Peregrini. The exhibition is part of the progamme of Unseen Photo Fair Amsterdam. See also  

Europa Salons – Identity Politics I

Europa Salons

Dinsdag 15 september, 20uur

Identity Politics I

met columnist, presentator en essayist Stephan Sanders en Merijn Oudenampsen socioloog en publicist.

Toegang vrij, rsvp


150831_CP_uitnodiging_Europa_Salons_DEFDit is de 1e aflevering in de serie EUROPA SALONS voor cultuurmakers over de Europese dimensie in hun werk.  De reeks komt tot stand in samenwerking met Dutch Culture.

Stephan Sanders leest een ‘Brief aan een oude marxist’ – de tekst staat hieronder en is gepubliceerd in De Gids 2015/4 in de reeks De geheugenmachine . Vervolgens gaat Stephan Sanders in gesprek met Merijn Oudenampsen. Het publiek wordt uitgenodigd mee te praten.



Brief aan een oude marxist.

Ik mag  U onder geen beding U noemen, dat weet ik nog. Misschien ben je inmiddels wel overleden, je had er de leeftijd voor. Hoe dan ook: marxist zal je nog steeds zijn.

Ergens rond het begin van de jaren ’90 raakten we in gesprek- in ieder geval na de val van de Muur, toen ook het laatste restje voordeel van de twijfel was weggesmolten, waarop ‘het reëel bestaande socialisme’ zolang aanspraak had gemaakt. Ik doopte je terplekke ‘de oude marxist’. Dat was toen een tautologie, want Europese marxisten waren per definitie oud en gedesillusioneerd. Je was gelukkig niet van het academische, maar van de self made soort. Van de zelfverheffing. Die kan ik hebben. Tegenwoordig zijn er weer jonge wilde denkers die het communistische lijk tot leven willen wekken, nu met een nog beter beveiligde handleiding, maar jij was old school. Je begon na afloop van een praatje dat ik had gehouden vriendschappelijk tegen me aan te mopperen over wat  je ‘de totale versplintering van de politieke beweging’ noemde. Ik luisterde en jij beleerde, want dat doen marxisten. Jouw ideeëngoed betrof een wetenschap, het was niet zomaar een analyse, en moest je nu eens zien hoe Links zichzelf de das om deed door speciaal op te komen voor vrouwen, en dan vooral voor lesbische vrouwen, en in het bijzonder voor zwarte lesbische vrouwen… . Hoe kon er nu ooit sprake zijn van een gedeelde politieke strijd? Fragmentatie, dat werkte het in de hand, een kleine factie die een nog weer kleinere factie onder vuur nam. En wie was de lachende derde? Juist meneer,de gevestigde macht.

Jouw kritiek sloot in het geheel niet aan op wat ik daarnet in mijn praatje had beweerd, jouw vragen waren retorisch maar de vertrouwelijkheid was echt.

Ik vond je een aardige man, gewoon, op het eerste gezicht. En ik deelde stiekem ook je vrees, dat er van het Algemene of het Universele, zoals ik het toen al liever noemde verdomd weinig over zou blijven, wanneer iedereen zich zou storten op zijn of haar exclusieve identiteit, en de politiek verdeeld zou worden volgens de keurig voorgeschreven stamverbanden van ras, etniciteit, religie, nationaliteit, sekse, seksualiteit, lichamelijke beperkingen en ga zo het hele rijtje maar af. Ik zei ter bemoediging zoiets als: ‘Er dreigt een staartdeling zonder einde’ en jij vond dat een mooie, desastreuze samenvatting. Het moet je hang naar het apocalyptische zijn geweest, die ook onder religieuzen bekend is.

Later bedacht ik dat  jou als marxist toch ook iets te verwijten viel; want die ‘algemene strijd’ was natuurlijk die van de ‘proletariërs’ of ‘arbeiders aller landen’, maar met de introductie van het zogenoemde ‘klassenbewustzijn’ hadden jouw ideologische voorgangers de wereld toch ooit ook opgezadeld met een nieuwe ‘identiteit’ En nu de vrouwen, de homo’s, de postkolonialen, de gehandicapten, de migranten en de moslims een eeuw later hetzelfde kunstje flikten, waren het ineens scheurmakers. Dreigde er ‘’factievorming’ -om binnen jouw gestaalde vocabulaire te blijven (wie spreekt het tegenwoordig nog?).

Hoe weet ik niet meer, maar op de een of andere manier kwamen we te spreken over Martin Luther King en de Amerikaanse burgerrechtenbeweging: Kijk, dat was andere soep, vond jij, en ik kon het tot mijn  opluchting nu eens helemaal met je eens zijn. Ook in een levend, niet voor het publiek bestemd gesprek vermijd ik bij voorkeur ‘factievorming’. Het is de pleaser in mij.

Dit vonden we beiden zo indrukwekkend: dat die Amerikaanse burgerrechtenbeweging,  op haar hoogtepunt in de jaren ’50 en ’60, zichzelf  geen ‘zwarte beweging’ noemde, maar opkwam voor gelijke burgerrechten voor alle Amerikanen, ongeacht kleur of afkomst. Wat mij nog steeds zo treft aan die zwarte en gekleurde en ook blanke activisten van toen, is de moed waarmee ze de raciale ongelijkheid en het ronduit racistische onrecht bestreden, zonder het algemene uit het oog te verliezen, zonder zich op te sluiten in een eigen ‘zwarte identiteit’, die opnieuw uitverkorenen en buitenstaanders zou creëren. Later hebben zwarte nationalisten, black power en de black muslims die gooi naar het ‘algemene’ of ‘universele’ resoluut afgewezen, en de Droom van Martin Luther King afgedaan als een praatje van de laatste Uncle Tom – een gotspe vonden we allebei.

Jij zei heetgebakerd: ‘En dat die zogenaamde radicale zwarten dan uitgerekend de Islam kiezen als toevluchtsoord. De godsdienst waarbinnen de slavernij tot op de dag van vandaag nog gewoon bestaat. De mos-lim i-den-ti-teit’ – je spuwde het begrip uit als een bedorven vrucht.

Toen, tijdens ons gesprek legde ik er de nadruk op dat wat nu ‘identiteitspolitiek’  heet, vooral een linkse aangelegenheid was. Onzin, vond jij, want religie, afkomst, stand en later nationaliteit – dat waren toch altijd de wapens van Rechts geweest? Links was links en rechts was rechts voor jou- geen vergelijk mogelijk. Ik knikte afwezig, want wilde de gemoedelijkheid die er tussen ons was ontstaan niet verbreken. En toen zei je iets dat me altijd is bijgebleven, zo treffend vond ik dat: ‘Kijk, ik ben op jonge leeftijd communist geworden, en dat betekent dat ik als persoon moet reiken naar het communistische ideaal. Maar al die vrouwen en zwarten en homo’s (je keek me uitdagend aan) – die vallen vanzelf helemaal samen met hun politieke ideaalbeeld. Ja, zo kan ik het ook. Dat is toch veel te gemakzuchtig.’

Ik heb steeds meer een hekel gekregen aan het begrip ‘identiteit’. Je denkt meteen aan ‘processen’ en een vervelend soort sociologie. Mensen fabriceren een verhaal over zichzelf: het Zelf verhaal. Tegelijkertijd worden er door derden verhalen over ons verteld: het Zij-verhaal. Al die verhalen zijn aanscherpingen van een gemakzuchtig soort ‘universalisme’ dat de eenheid uitroept zonder eerst diepgaand de menselijke verschillen te willen onderzoeken. Die particuliere verhalen zijn nodig, om het idee van  ‘de mens’ , ‘de burger’ of ‘het volk’ steeds ruimer te maken, steeds inclusiever. Nee, we zijn niet per decreet broeders en zusters. Eerst zien wat ons scheidt, dan wat ons toch nog bindt.

Verhalen veranderen, zoals ook de homo, de vrouw, de hetero, de Europese moslim en christen, de Afro Amerikaan en de Euro-migrant steeds nieuwe gedaanten hebben aangenomen. Al vertellend zijn we op zoek naar een nieuw ‘wij’, waarvan het einde steeds maar niet in zicht wil komen. Die queeste is cruciaal, en niet de identiteit, als knusse, zelfgebouwde gevangenis. Steeds weer elkaar lastig vallen met die verhalen, die schuren en botsen en soms heel even rijmen. Dat is het project van de ‘vermenselijking van de mens’, waarin identiteit en universaliteit hand in hand gaan.

Wat dunkt jou, oude marxist. Ben je in staat te antwoorden?

En je had gelijk: ook niet-marxisten kunnen behoorlijk beleren, q.e.d.

Stephan Sanders.



N.E.S.#3 Pierre Bismuth & Ives Ensemble

Concert / exhibition


Zondag 6 september 15 – 18:30uur

met Pierre Bismuth

NES logoDe 3e editie van deze samenwerking tussen castrum Peregrini en het Ives Ensemble. Ditmaal staat beeldend kunstenaar Pierre Bismuth centraal. De in Frankrijk geboren Bismuth is een van belangrijkste conceptuele kunstenaars van dit moment. Zijn werk vormt een technisch en esthetisch consistent oeuvre met ondermeer films (in 2004 won hij een Oscar voor best original screenplay voor de film The Eternal Sunshine of the Spotless Mind), installaties, foto’s en video’s. In samenwerking met John Snijders, artistiek leider van het Ives Ensembleis Bismuth bezig met een project waarin gesproken woord omgezet wordt in muziek. Voor meer informatie: 06 27078042, reserveer tijdig uw toegangskaarten p.p. € 35,- (incl. hapjes & drankjes) via Email:

Memory Machine II – update

Beste vrienden

van Castrum Peregrini,

140906_CP_beeldmerk_Memory_Machine_met_naam_en_ondertitel_altEen spannend jaar ligt achter ons, met een rijk programma over collectief geheugen, Europese projecten zoals Silent Heroes, artistiek onderzoek van Amie Dicke en natuurlijk onze continue queeste naar de juiste omgang met erfgoed in het licht van prangende maatschappelijke vragen van vandaag. Hierbij blijven onze kernwaarden vrijheid, vriendschap en cultuur, die voortkomen uit Castrum Peregrini’s onderduikverleden, van onschatbare waarde.

Het programma bouwt vanaf september 2015 voort op deze uitkomsten, door inhoudelijke lijnen ver

der te ontwikkelen en nieuwe thema’s op het gebied van collectief geheugen en identiteit op de kaart te zetten. Deze thema’s worden verder ontwikkeld door het verkennen van identiteitspolitiek in een reeks van lezingen, debatten en artistieke programma’s. In samenwerking met Dutch Culture/Creative Europe Desk beginnen we dit najaar de Europa Salons, waarin de verhouding Nederland-Europa verkend wordt vanuit een cultuursociologisch invalshoek en als onontkoombare realiteit voor het culturele veld.

Vanaf februari 2016 gaat Castrum Peregrini met twee achtereenvolgende tentoonstellingen het themaveld Geheugen en Media op de kaart zetten (gecurateerd door Radna Rumping en Paco Barragan). Deze tentoonstellingen worden begeleid door een reeks lezingen, gesprekken en radioprogramma’s.

486A0760Castrum Peregrini zal in het komende seizoen voor het eerst gebruik maken van het atelier van haar oprichtster Gisèle. Door de samenwerking met kunstenaar Amie Dicke is de laatste jaren een visie ontstaan op het omgaan met historisch erfgoed, op basis waarvan het atelier stapsgewijs ontsloten kan worden om vanaf november 2015 als publieksruimte te dienen. Dit grijpt Castrum Peregrini aan om de relatie tussen ruimte, object en herinnering in haar programma verder te verkennen.

De galerieruimte op de begane grond wordt vanaf september ingericht als co-working space voor makers uit ons creatief netwerk. Hierover hoor je spoedig meer.

AMB_3974Castrum Peregrini heeft een Europese project, European Academy of Participation, in samenwerking met het Goethe Institut Lyon, toegekend gekregen. Dit zal haar in staat stellen om aan het lokale programma, dat gestoeld is op erfgoed en hedendaagse kunst, een internationaal aanbod toe te voegen op het gebied van diversiteit en engagement. Ook deze thema’s komen zowel voort uit het verleden van Castrum Peregrini, als de urgente maatschappelijke vraagstukken van vandaag. European Academy of Participation wil theorie en praktijk van omgaan met ‘het ander’ en ‘artistiek engagement’ bij elkaar brengen door middel van denktank meetings en nieuwe educatieve modules die gezamenlijk aangeboden worden door diverse Europese  universiteiten, kunstacademies en culturele instellingen. Castrum Peregrini en Goethe Institut hebben het voortouw genomen voor dit driejarige samenwerkingsprogramma voor 10 instellingen uit 9 Europese landen.

mmmIn mei 2016 zal de volgende uitgave van het inmiddels bekende one-off tijdschrift (Memory Machine II) verschijnen. De distributie zal ook in de volgende editie weer 110 000 lezers bereiken. In De Gids kun je unieke literaire beschouwingen lezen die aan het activiteitenprogramma van Castrum Peregrini gekoppeld zijn.

Castrum Peregrini richt zich met haar netwerk op de doelgroep van de makers, opinieleiders, kunstenaars en intellectuelen die een verschil maken door hun eigen werk. Castrum Peregrini biedt daarmee inspiratie voor nieuw werk en maartschappelijke verandering.

Om uitnodigingen voor evenementen te ontvangen, schrijf een mail naar

Wij kijken uit je te zien op Herengracht 401.

Frans, Michael, Lars


v.l.n.r Frans Damman, Mcihael Defuster, Lars Ebert in Gisèle's salon. Photo by Reli Avrami.

Europa Salons

Een serie voor cultuurmakers over de Europese dimensie in hun werk.

Vanaf September 2015 bij Castrum Peregrini.

De dominante politieke visie in Nederland en Europa is binnen twee decennia verschoven van het sociale- naar het identiteitsperspectief. Europese maatschappijen die hun politieke basis vonden in solidariteit, opwaartse mobiliteit, gelijkheidsgedachte en maakbaarheid, zijn gaandeweg getransformeerd tot maatschappijen waarin identiteitspolitiek deze rollen heeft overgenomen. Solidariteit is vervangen door identificatie met de eigen nationale, culturele, religieuze, generationele of etnische groep. Het primaat van de eigen verantwoordelijkheid van het neoliberale gedachtengoed blijkt wonderwel te passen binnen deze paradigmawisseling.

De Nederlandse en Europese culturele sector heeft als een van de eersten deze omslag aan den lijve ondervonden door de rigoureuze bezuinigingen en de harde eis van de kwantificeerbaarheid van de culturele onderneming. Voor zover ze nog niet is opgegaan in de commerciële mainstream van het amusementswezen, worstelt de sector momenteel met haar rol als zelfstandige commentator op de maatschappij en het mens-zijn. Om de eigen positie binnen deze ontwikkelingen te kunnen bepalen is het bredere Europese perspectief daarbij onontbeerlijk. In de serie Europa Salon nodigen Castrum Peregrini en Dutch Culture u uit om dit aan de hand van afwisselend analyserende en praktijkgerichte gesprekken uit te zoeken.



15 september 20 uur
Identity Politics I

Stephan Sanders leest een ‘Brief aan een oude marxist’ en gaat vervolgens in gesprek met Merijn Oudenampsen. Het publiek wordt uitgenodigd mee te praten. De ‘brief’ wordt gepubliceerd in de zomernummer van De Gids en website van Castrum Peregrini waar ook Merijn Oudenampsen de mogelijkheid heeft te publiceren.


20 oktober, 16 uur
Europa Doen I

We need to realise we are Europeans before we belong to  a region or a nation’ Janne Teller

Het nieuwe cultuurstelsel is in aantocht. De culturele en creatieve sector wordt uitgedaagd om na te denken over de komende periode.  Het Europees cultuur beleid wordt toegelicht als inspiratie voor het schrijven van het kunstenplan ( 2017-2020).


10 november, 20 uur
Identity Politics II

Bas Heijne speaks about the many manifestations of Identity Politics today. With a respons of Diana Pinto, Paris. The positions shall be published a.o at the website of Castrum Peregrini. Te public is invited to join the conversation online and live.

10 december, 16 uur
Europa Doen II

Nog niet definitief uitgewerkt.

Don’t Mind The Ghosts


Don’t Mind The Ghosts

Around You

AKV St Joost 2015MA Photography AKV│ST. Joost Graduation Exhibition

26 June – 5 July 2015

Opening Friday 26 June, 17 – 20hrs

Aljaz Celarc, Sanne Feenstra, Wim de Leeuw, Hristina Tasheva, Merel Theloesen, Nina Vossen

follow them working on their exhibition on:


De waarheid is een vrouw

de waarheid is een vrouw en andere hedendaagse mythes

met bijdragen van o.a. Maarten DoormanJoke HermsenMaria BarnasBas van Putten, Maartje Somers, Jan BaekeBarber van de Pol en Bas Heijne

een co-productie van Castrum Peregrini en Cossee

‘de elite, dat zijn in Nederland altijd de anderen, per definitie, zowel in de negatieve als in de piositieve opvatting van het begrip’– Maarten Doorman

‘je kunt je bij kunst enorm vervelen en dat is niet altijd jouw schuld’– Barber van de Pol

Castrum Peregrini organiseerde, geinspireerd door Roland Barthes ‘Mythologiën’ (1957), een reeks avonden over de mythes van onze tijd. De essays die daar uit voort kwamen en in dit boekje zijn gebundeld, laten zien dat kennis nog wel een waarde vertegenwoordigt. Dat meningen ook kunnen worden gepaard aan kennis van zaken en dat we dan ook nog iets kunnen opsteken van zo’n mening, dat we op het pad worden gebracht van vragen en inzichten die zowel bevreemding als instemming wekken, die ons verontrusten en behagen. En die ons met een nieuwe blik naar de werkelijkheid doen kijken, bevrijd van een mythe waarvan we niet eens wisten dat die ons beknelde.

ISBN: 978-90-5936-398-4

Prijs: 16,90 euro

de omslag van dit boekje siert de voorjaarscatalogus 2013 van

NES#2 – Steven Aalders

Concert / exhibition


met Steven Aalders – deze editie is uitverkocht

NES logoZondag 21 juni 15 – 18:30uur vindt de 2e editie van New Ears Salon in samenwerking met het Ives Ensemble plaats. Ditmaal staat beeldend kunstenaar Steven Aalders centraal. Onder het motto: do re mi fa so la ti do  Let’s start at the very beginning, a very good place to start -. Steven Aalders heeft een intrigerend muziekprogramma samengesteld en een multiple vervaardigd die aanhaakt bij de uitgangspunten van zijn salon.

Voor meer informatie: 06 27078042, reserveer tijdig uw toegangskaarten via:

Roel Bekaert 3_NES3

foto: Roel Bekaert








Roel Bekaert _NES2

foto: Roel Bekaert




Alternate Histories

24 april t/m 7 Juni 2015

Curator Vincent van Velsen

‘Het ware beeld van het verleden glipt voorbij’ – Walter Benjamin.

exclude / include. Alternate Histories neemt een kritische houding aan ten opzichte van de geschiedenis waarin keuzes over in- en uitsluiting van narratieven, ideeën, individuen en groepen worden belicht en in contact gebracht met alternatieve zienswijzen van gemeenschappelijk gedachtegoed – waarbij geen enkele geschiedenis de ware, juiste en gehele versie behelst.

Kristina Benjocki, Marcel van den Berg, Anna Dasovic, Jeremiah Day, Amie Dicke, Sean Hannan & Steven van Grinsven, Remy Jungerman,  Claudia Doms & Eva Pel, Miguel Peres dos Santos, Wendelien van Oldenborgh, OMA/AMO, Remco Torenbosch

Performance / lecture

Anna Dasović (artist) & Robert Dulmers (journalist, writer)

Sunday May 31, 14hrs

A collaborative event about traumatic and repressed histories to create a bridge between the exhibitions “Resolution 827” at Stedelijk Museum Bureau Amsterdam and “exclude/include. Alternate Histories” at Castrum Peregrini.

Artist Anna Dasović, participating in both exhibitions, will present her lecture performance Before the Fall there was no Fall at Castrum Peregrini. Journalist and writer Robert Dulmers will give a presentation about his recent publications on the fall of Srebrenica at SMBA.

Your registration via: ensures your free entrance – seats are limited.

Location: Castrum Peregrini, Herengracht 401, after the perfromance we walk / bike to SMBA Rozenstraat 59 for the conversation


exclude / include. Alternate Histories in de Pers:

Volkskrant / Jeanne Prisser: de tentoonstelling gaat over geschiedschrijving en hoe dat ‘verdraaide verleden nog ons denken bepaalt.

Mister Motley / Hanne Hagenaars: Curator Vincent van Velsen maakte een bijzondere tentoonstelling op een geëigende een plek over de mechanismen van de geschiedenis

MetropolisM: Uitgesloten geschiedenissen worden dankzij de toenemende toegankelijkheid van het internet en de groei van het aantal digital natives weer boven water gehaald. Als detectives speuren individuen vanachter hun laptop naar nieuwe waarheden omtrent ons collectieve culturele geheugen.

Parool / Kees Keijer: iedereen zou zich verbonden kunnen voelen met deze thematiek

Saskia Monshouwer: zorgvuldig gemaakte expositie vol onverwachte historische gebeurtenissen